“Quả bom Wikileaks” và những hệ lụy tức thời

Bài viết không đề cập đến ảnh hưởng lâu dài mà WikiLeaks đã gây ra với nền ngoại giao thế giới mà chỉ nói về những hệ luỵ tức thời do những quả bom thông tin đã được WikiLeaks kích nổ.

Vừa được tại ngoại, tạm trú trong căn biệt thư thơ mộng ở xứ sương mù, Julian Assange kể về những hãi hùng ông đã trải qua trong hơn một tuần ngồi tù ở London. Tại đó, ông cho biết mình phải ở chung với những kẻ quan hệ tình dục với trẻ em và các tên giết hại trẻ em. Ông bị gãy một chiếc răng khi nhai phải một vật kim loại trong chiếc đĩa đựng cơm và đậu lúc bị giam. Trong khi đó, dư luận thế giới nín thở chờ đợi những thông tin gây sốc mà Assange có thể tiếp tục tung ra và bàn luận về những hệ luỵ tức thời WikiLeaks gây ra với thế giới.

Thái Lan nổi giận

Tin tức nóng nhất mà WikiLeaks mới tiết lộ gần đây liên quan đến cuộc đảo chính năm 2006 ở Thái Lan. Nóng không chỉ bởi những bí mật này được công bố giữa lúc ông chủ WikiLeaks còn đang bị tạm giam ở London mà vì nó được tiết lộ giữa lúc cuộc khủng hoảng chính trị, xã hội ở Thái Lan chưa giảm nhiệt, và còn nóng hơn khi nó liên quan đến hoàng thân quốc thích Thái Lan, những người rất được tôn kính ở xứ Chùa Vàng.

Theo tài liệu WikiLeaks cung cấp cho tờ Guardian, những thư tín gửi đi hồi tháng 10/2008 từ Đại sứ quán Mỹ tại Bangkok, Thủ tướng lúc đó là Samak Sundaravej quy trách nhiệm cho Hoàng hậu Sirikit, người được toàn dân tôn kính chỉ sau Quốc vương Bhumibol Adulyadej, đã đứng sau giật dây vụ đảo chính lật đổ tỉ phú Thaksin Shinawatra khỏi ghế Thủ tướng vào năm 2006.

Ông Samak, giữ chức Thủ tướng Thái từ tháng 1 đến 9/2008, tự nhận mình là người trung thành hết mực với Quốc vương Bhumibol, nhưng cho rằng Hoàng hậu Sirikit có đường lối chính trị khác biệt với chồng, mật điện đăng trên tờ Guardian tiết lộ.

Những người trong Hoàng cung Thái Lan nổi giận. Dân chúng cũng phẫn nộ. Tài liệu này không nói rõ ông Samak dựa trên những chứng cứ nào để cáo buộc với vị hoàng hậu đáng kính của họ. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Thani Thongphakdi cho hay chính phủ không đưa ra bình luận nào về việc này vì những bức điện tín không phải của Thái Lan. Tuy nhiên, “chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng vương triều Thái đứng bên ngoài hoạt động chính trị của đảng phái và trên cả những xung đột đã xảy ra”. Phong trào “Áo đỏ” ủng hộ cựu Thủ tướng bị lật đổ Thaksin đang quay trở lại. Những tin tức này có thể như liều thuốc kích thích khiến chính trường Thái Lan thêm chao đảo.

Singapore bị vạ lây

Quan hệ giữa Singapore và một số nước ASEAN đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau khi WikiLeaks tiết lộ những tài liệu mà trong đó có những đánh giá của các quan chức Singapore với các nước láng giềng trong khu vực Đông Nam Á.

Ảnh hưởng nghiêm trọng nhất là quan hệ láng giềng gắn bó giữa Singapore và Malaysia. WikiLeaks tiết lộ một bức điện vào tháng 9/2008 tường trình lại cuộc trao đổi giữa thư ký thường trực bộ trưởng Ngoại giao Singapore, Bilahari Kausikan, với thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách Đông Á David Sedney.

Nhận xét về chính quyền Kuala Lumpur, ông Bilahari nói: “Vấn đề thực sự đối với Malaysia là sự thiếu vắng lãnh đạo có năng lực”. Vì vậy, theo nhà ngoại giao Singapore, “tình hình ở Malaysia không rõ ràng và nguy hiểm”, nhất là khi Malaysia có nguy cơ bị “xung đột sắc tộc”, dẫn đến tình trạng người gốc Hoa chạy khỏi Malaysia và “ồ ạt tràn qua” láng giềng Singapore.

Một viên chức khác của Singpore, ông Peter Ho, thì được cho là đã mô tả đương kim thủ tướng Malaysia Najib Razak như là một con người “cơ hội chủ nghĩa”, một người “sẽ không ngần ngại” chỉ trích Singapore nếu điều đó có lợi cho ông.

Theo ông Peter Ho, việc tên tuổi ông Najib Razak bị nêu lên trong vụ sát hại một cô người mẫu Mông Cổ vào năm 2006, sẽ tiếp tục ám ảnh sự nghiệp chính trị của thủ tướng Malaysia. Cho đến nay, ông Najib Razak luôn luôn bác bỏ liên can của ông với vụ sát nhân đó.

Giới lãnh đạo tại Singapore, trích dẫn thông tin tình báo Australia và Singapore, cũng tin chắc rằng lãnh tụ đối lập Malaysia, ông Anwar Ibrahim, đã thực sự có quan hệ tình dục với một cựu nhân viên tư vấn. Nhân vật này đang có nguy cơ bị án đến 20 năm tù về tội có quan hệ tình dục với đàn ông. Cho đến nay, ông Anwar Ibrahim, 63 tuổi, đã hoài công khiếu nại để đòi hủy bỏ phiên tòa xử ông về vụ này, một hành động bị ông cho là xuất phát từ động cơ chính trị.

Ngay sau khi những tin tức này được tiết lộ, bộ Ngoại giao Malaysia lập tức triệu Đại sứ Singapore T.Jasudasen để trao công hàm phản đối chính thức những bình luận “thiếu chứng lý” của các quan chức nước này. Ngoại trưởng Malaysia Anifah Aman “bày tỏ quan ngại sâu sắc và sự khó chịu” trước những bình luận nói trên.

Láng giềng Thái Lan cũng bị giới ngoại giao Singapore phê phán. Ông Bilahari đã chỉ trích chính quyền Bangkok thời Thaksin làm Thủ tướng Thái Lan là “tham nhũng”, cũng như “mọi người khác, kể cả phe đối lập.” Về thái tử Thái Lan, nhà ngoại giao Singapore cho rằng nhân vật này có “tính khí rất thất thường, dễ bị người khác ảnh hưởng”.

Liên quan đến hai nước Ấn Độ và Nhật Bản, một bức ghi nhớ viết năm 2009 tường trình lại các phát biểu của ông Tommy Koh, đại sứ lưu động của Singapore, một nhà ngoại giao nổi tiếng là khéo léo và bặt thiệp trước công chúng. Thế nhưng, trong một cuộc tiếp xúc riêng với các quan chức Mỹ, nhân vật này đã có những nhận xét thẳng thừng về Nhật Bản và Ấn Độ.

Theo bức điện của Mỹ, ông Tommy Koh đã cho rằng Nhật Bản là một “thằng béo bị thua thiệt” trong bối cảnh ASEAN và Trung Quốc cải thiện quan hệ. Theo ông Tommy Koh, sở dĩ tư thế của Tokyo bị sút giảm trong khu vực, đó là vì sự “xuẩn ngốc, lãnh đạo kém và thiếu tầm nhìn”.

Về Ấn Độ, theo tài liệu của Mỹ, ông Koh cũng đánh giá một cách không thương tiếc, cho rằng những “người bạn Ấn Độ ngu ngốc của ông” vẫn “chân trong, chân ngoài” trong quan hệ với ASEAN.

Chưa hết, một bức điện tín mật năm 2007 ghi lại cuộc nói chuyện giữa ông Lý Quang Diệu với Đại sứ Mỹ Patricia Herbold và Phó trợ lý Ngoại trưởng Thomas Christensen trích lời ông Lý gọi các lãnh đạo Myanmar là “cứng nhắc”. Ông Lý, cựu Thủ tướng Singapore và hiện là Bộ trưởng Cố vấn, bình luận rằng nói chuyện với Myanmar như thể “nói với người chết”, và ông đã “đầu hàng cách đây một thập niên”.

Khi được hỏi về khả năng ASEAN cử một đại diện đến Myanmar để thúc đẩy tiến trình dân chủ hóa ở đây thì ông Lý cho rằng Tổng thống Indonesia Susilo Bambang Yudhoyono (thường được gọi tắt là SBY) là “ứng viên lý tưởng” nhất, bởi ông này cũng xuất thân từ quân đội. “Từng là một tướng lĩnh, SBY có thể gặp Thống tướng Than Shwe và làm ông ấy chịu nghe”, bức điện trích lời ông Lý nói. Nhà lãnh đạo Singapore cũng “khuyên” rằng cần có một người “không quá thân Mỹ” thuyết phục ông SBY làm người trung gian hòa bình.

Myanmar, Thái Lan, Ấn Độ hay Nhật Bản chưa có phản ứng chính thức gì về những nhận xét được cho là của các quan chức ngoại giao Singapore về đất nước và lãnh đạo của họ. Nhưng rõ ràng chẳng ai có thể hài lòng trước những nhận xét, đánh giá thiếu tính ngoại giao của các nhà ngoại giao Singapore.

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ phản pháo

Nhiều nhà lãnh đạo thế giới bị mô tả một cách không đẹp đẽ gì, thậm chí có phần bôi bác và tỏ rõ thái độ “kiêu căng, kệch cỡm” của Mỹ. Tổng thống Nga Dmitry Medvedev được ví là Robin còn Thủ tướng nước này Vladimir Putin là Batman. Những nhà ngoại giao Mỹ cũng chỉ coi Tổng thống Medvedev là phụ tá cho thủ tướng Putin, và rằng Putin là người đứng sau giật dây những con rối.

Thủ tướng Đức Angela Merkel “không có máu liều và ít sáng tạo”. Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy “yếu ớt và độc tài” “hoàng đế cởi truồng”. Thủ tướng Italy Silvio Berlusconi “tắc trách và phù phiếm”. Thủ tướng Anh David Cameron “thiếu chiều sâu”.

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan được dẫn dắt bởi “một vòng kim cô gồm những cố vấn “bợ đỡ nhưng khinh khỉnh”; còn ngoại trưởng nước này “đặc biệt nguy hiểm”.

Không ai vui vẻ gì khi tiếp nhận những nhận xét “khiếm nhã” đó từ các nhà ngoại giao Mỹ. Nhà lãnh đạo Libya Moamer Kadhafi ca ngợi Wikileaks là lột trần “thói đạo đức giả” của Mỹ, cho rằng vai trò của website này là “rất quan trọng”, nhưng cũng cảnh báo rằng nó có thể mất uy tín nếu “gây hại cho hình ảnh của mọi người”.

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan rất tức giận và cho rằng, các nhà ngoại giao Mỹ liên quan phải bị trừng phạt vì những điều mà theo ông cho là nói dối và ngồi lê đôi mách. Sự tức giận của Thủ tướng Erdogan trái ngược với lập trường lúc đầu của Thổ Nhĩ Kỳ (đánh giá thấp ý nghĩa của những tiết lộ thông tin của WikiLeaks) vì khi đó Ankara cho rằng, các tiết lộ của WikiLeaks không ảnh hưởng mối quan hệ Mỹ – Thổ Nhĩ Kỳ.

Tài liệu của WikiLeaks cũng tiết lộ ông Erdogan có 8 tài khoản tại các ngân hàng Thụy Sĩ. Erdogan giải thích rằng, tài sản của ông là từ các khoản quà cưới mà khách mời tặng con trai ông và một nhà kinh doanh Thổ Nhĩ Kỳ đã trả mọi khoản chi phí du học cho tất cả 4 người con của ông đang học tại các trường ở Mỹ.

Phát biểu trên truyền hình nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ hôm 1/12, Thủ tướng Erdogan nói rằng, ông sẽ từ chức ngay lập tức nếu phe đối lập chứng minh được ông có nhiều tài khoản ở các ngân hàng Thụy Sĩ. Thủ tướng Erdogan nói: “Mỹ phải chịu trách nhiệm về những lời nói sai sự thật và bôi nhọ của các nhà ngoại giao Mỹ. Phía Mỹ phải đảm bảo chắc chắn rằng các nhà ngoại giao của họ có trách nhiệm giải trình, phải thừa nhận việc họ đã nói dối và vu cáo là có thật, bắt nguồn từ những hằn thù cá nhân của một vài đại sứ trước đây và việc buộc tội chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ là một sai lầm lớn”.

Thủ tướng Erdogan cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ có thể khởi tố một số nhà ngoại giao Mỹ và Ankara có thể kiện các nhà ngoại giao này tại Thổ Nhĩ Kỳ hoặc tại nước ngoài. Thủ tướng Erdogan cho biết thêm, phía Ankara đã thảo luận điều này với chính phủ Mỹ. Phía Washington đã xin lỗi Thổ Nhĩ Kỳ nhưng Ankara cho rằng chỉ một lời xin lỗi như vậy là chưa đủ, phải có một số biện pháp đối với những nhà ngoại giao nói trên.

Hàng loạt quan chức ngoại giao bị “cách chức”

Vụ WikiLeaks đã khiến Washington phải công bố kế hoạch cải tổ ngành ngoại giao. Nhiều quan chức ngoại giao tại các đại sứ quán nước ngoài, các nhân viên CIA, nhân viên thuộc Lầu Năm Góc được “thuyên chuyển công tác”. Bộ Ngoại giao chủ trương thuê 5.500 nhân công mới làm việc tại Bộ Ngoại giao và Cơ quan phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) ở Washington nhằm tạo ra những vị trí mới trong cấu trúc lãnh đạo đã được sửa đổi và tổ chức hợp lý.

Nói về hậu quả vụ WikiLeaks, lãnh tụ Cuba Fidel Castro thậm chí cho rằng nhà sáng lập WikiLeaks Julian Assange đã khiến Mỹ phải “quỳ gối”, cho dù không ai biết vì lý do gì người ta lại đưa ra “cú đòn như vậy để làm nhục đế quốc”. Trong bài viết đăng trên các báo ra cùng ngày, lãnh tụ Fidel cho rằng Assange, một người chẳng được ai biết đến cho tới cách đây vài tháng, đã chứng minh rằng đế quốc hùng mạnh nhất của thế giới cũng có thể bị thách thức. Theo lãnh tụ Cuba, tư tưởng có sức công phá còn mạnh hơn bất cứ loại vũ khí hạt nhân nào. Lãnh tụ Fidel cũng nhấn mạnh những quốc gia, tổ chức như Mỹ, Thụy Điển và NATO, thường thích cổ xúy cho tự do báo chí và nhân quyền đã rơi vào cái bẫy của chính họ.

Thời điểm này, Assange đang được “giam lỏng” tại một biệt thự sang trọng và thơ mộng ở xứ sở sương mù để cùng các luật sư chuẩn bị đầy đủ các tài liệu, chứng cứ nhằm quét sạch các tội danh “xâm hại tình dục” và “hiếp dâm” mà phía Thuỵ Điển cáo buộc. Trong khi đó, Washington đang tìm mọi cách để dẫn độ Assange về Mỹ và đưa ông này vào tội “gián điệp”. Tuy nhiên, việc chính phủ Australia tuyên bố những hoạt động của WikiLeaks và ông chủ trang web này không vi phạm luật pháp Australia như là điểm lợi cho Assange. Chưa biết chừng, trong thời điểm “sóng đang yên, biển đang lặng” này, WikiLeaks lại chuẩn bị kích nổ một quả bom thông tin nào nữa cũng nên.

(Khánh Lâm – Tổng hợp)